De prachtige gele narcis staat zowat symbool voor de lente en siert ieder paasboeket. De ecologische waarde is gering maar zeker niet afwezig. Dit om meerdere redenen. De nectar is moeilijk bereikbaar. Hommels knagen er zelfs een gat in om deze te bereiken. Sluipwespen hebben er minder moeite mee. Narcissen zijn massaal geplant in de groenborders als linten of hele velden. De ecologische waarde hiervan is indirect. Omdat er niet gemaaid wordt als de narcissen bloeien beschermen deze met hun schoonheid de inheemse planten die eromheen en tussen groeien en juist dit ‘bloeiende onkruid’ is vele malen belangrijker voor de biodiversiteit dan de narcis in al haar eenzame schoonheid.
Veel bijen vliegen al bij temperaturen van 6 à 7 graden Celsius, op zoek naar voedsel voor de larven. En al in februari ontwaken veel vlinders uit hun winterslaap, op zoek naar zonnige plekjes om op te warmen en naar waardplanten waar ze hun eitjes kunnen afzetten. De brandstof die ze hiervoor nodig hebben, is nectar. Juist op die momenten openen zich ook de eerste bolgewassen! Naast de ereprijs, de hondsdraf en de paarse dovenetel voegen de gecultiveerde bolgewassen nectar toe en dat is nuttig. Zeker als de inheemse waardplanten er ook zijn als kraamkamer.
In Nederland komt slechts één inheemse Narcis voor, Wilde narcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus). Deze is op enkele plekken in Zuid-Limburg, het zuiden van Drenthe en het noordoosten van Overijssel nog te vinden. Deze wilde vorm is behoorlijk lastig te onderscheiden van verwante cultuurvariëteiten. Door het oprukken van dergelijke cultivars en het mengen van wilde en niet-wilde populaties, wordt het steeds lastiger om Wilde narcis met zekerheid vast te stellen. Dit vraagt om bescherming van de wilde populaties, maar hoe interessant en belangrijk dit ook is, dat is niet de boodschap die ik wil overbrengen.
Het nut en onnut van de narcis is velerlei. Haar schoonheid en symboliek is bijna zingevend te noemen. Haar nut ter bescherming tegen maaien van haar inheemse buren is ontegenzeggelijk. Haar ecologisch nut is discutabel. In dit opzicht heeft de narcis een uitzonderlijke en eenzame positie van nutteloos nut. In het luie vrolijke tuinieren is het enige nut haar schoonheid en symboliek en dat straal in eenzaamheid mooier dan in de hele stroken die van de stad een soort keukenhof maken.
Ik zie dus veel liever eenzame narcissen als kers op de taart in een inheemse omgeving. De narcis straalt zo een superieure eenzaamheid uit met stralende schoonheid in een gezellige gewortelde omgeving waaraan ze bijdraagt met haar felgele bloemen en onbereikbare nectar voor de meeste insecten behalve hommels en sluipwespen. Haar giftigheid voor ons mensen past hier perfect bij.
