Scharreleconomie is het deel van de economie waar mensen onofficieel, informeel en flexibel werk verrichten zonder dat het wordt geregistreerd door de overheid; het omvat werk zoals straatverkoop, klusjes, en de deeleconomie, waarbij geen belasting wordt betaald en het inkomen vaak onzeker is. Het is het tegenovergestelde van de formele economie, waar werk officieel is vastgelegd en belasting wordt afgedragen.
Kenmerken van de scharreleconomie:
Ongeregistreerd: Activiteiten worden niet in officiële statistieken opgenomen en vallen buiten het zicht van de overheid.
Geen belasting: Er wordt geen belasting over de inkomsten betaald, en er zijn geen sociale zekerheidsrechten zoals bij ziekte.
Flexibel & Tijdelijk: Vaak gaat het om kleine, flexibele klusjes.
Stelling: Het gescharrel in de marge van de grote officiële economie is van grote waarde voor de samenleving en mensen in de marge. We zouden dit domein moeten beschermen en stimuleren.
Dit gescharrel onderscheidt zich van de officiële formele economie alsmede de verweven criminele witwasserij en overige economische fraude dat het gescharrel kleinschalig is en ontstaat uit intermenselijke behoeften (creativiteit, helpen, gezelligheid,.). Het scharrelen gaat om kleine verbindende diensten/activiteiten die hooguit een paar duizend euro per jaar opleveren. Het is officieel verboden wordt soms gedoogd maar niet echt van harte.
Voor mensen met een uitkering is het gewoon toegestaan officieus bij te verdienen. Er gelden strikte regels en grenzen die per uitkeringstype verschillen. Bij een bijstandsuitkering mag je meestal tot €219 per maand bijverdienen, terwijl bij een WW-uitkering andere regels gelden. Het is essentieel dat je alle bijverdiensten meldt bij je uitkeringsinstantie om problemen te voorkomen.
De belangrijkste wettelijke kaders zijn:
Meldingsplicht: alle inkomsten moeten worden gemeld
Toegestane bedragen variëren per uitkeringstype
Overschrijding kan leiden tot terugvordering of stopzetting
Flexwerk via uitzendbureaus valt ook onder deze regels
Het maakt niet uit of je werkt via een uitzendbureau, als freelancer of in loondienst – alle vormen van bijverdienen moeten worden gemeld. De administratie moet correct zijn.
Mijn betoog hier is dat de scharrel economie met of zonder deugdelijke administratie cruciaal is voor samenlevingsopbouw op het kleinste niveau.
De natuur optimaliseert niet op efficiëntie, maar op veerkracht. Niet op controle, maar op afstemming. De scharreleconomie zorgt nu juist voor deze veerkracht.
Karl Marx' vroege kritiek op het sprokkelhout verbod in Trier (Duitsland), waar hij zag hoe de armoede van de armen werd verergerd, wat zijn latere communistische ideeën over klassenstrijd en uitbuiting voedde, illustreert dit mechanisme. Hij was fel kritisch op de wet die arme mensen verbood om in de bossen dood hout te verzamelen, wat een essentieel middel van bestaan was. Zo is scharrelen in mijn optiek het sprokkelhout van deze tijd.
Hoe kun je deze maatschappelijke waarden stimuleren en versterken?
Door dit sprokkelhout niet te verbieden of onmogelijk moeilijk te maken om het te verzamelen en zorgen voor meer sprokkelhout; mogelijkheden om een beetje bij te verdienen zoals we dat met Stadsgeneeskunde doen in ons uitdaagtraject.
