Als ik reageer op een post van jou, denk je aan mij en ik aan jou. Maakt niet uit wat de inhoud is. Dit is omdat we elkaar kennen uit het ‘analoge alledaagse’ en nu verbinden met het ‘digitale netwerk’. Er is worteling. Zo zijn er tal (eindeloos veel) voorbeelden waarbij het digitale is verbonden met het analoge. Het voegt toe, maar drukt ook weg.
Argument: het digitale is verbonden met het analoge alledaagse en beweegt.
In ons lichaam zit ook een digitale analoge connectie. Kort door de bocht is ons zenuwstelsel digitaal en de rest van de stofwisseling; hormonen, enzymen en reactieketens analoog. Het grote verschil; digitaal is veel sneller dan analoog. Ons brein komt voort uit de zenuwcellen en knopen in onze darmen. Poliepen hebben nog geen brein maar wel een darmkanaal. Logischerwijs werkt onze ‘langzame’ analoge stofwisseling en hormoonhuishouding effectief samen met ons ‘snelle’ digitale zenuwstelsel voor een goed homeostatisch evenwicht in ons lichaam en geest. De astrocyten waarvan we dachten dat ze slechts steunweefsel waren voor de neutronen moduleren deze digitale stroomsignalen en bepalen onze stemming zo blijkt uit recent onderzoek. Digitaal en analoog is innig verbonden.
Argument: deze digitale-analoge connectie lijkt een universeel principe.
Hier zijn tal van analogieën te vinden tussen onze digitale interactie en analoge interactie in het grotere geheel dat logischerwijs onderhevig aan dezelfde wetten is als ons lichaam en onze geest. Het internet als een nieuw centraal zenuwstelsel dat net als hersenen groeit uit onze onderbuik. Het lijkt erop dat de hersenschors nog in ontwikkeling os om de viscerale reactiviteit te onderdrukken met realistische controleerbare input en output.
Argument: introductie zenuwstelsel metafoor als instrument om de sociale media te analyseren en duiden.
“We hebben een maatschappij gecreëerd die gebaseerd is op wetenschap en technologie, terwijl niemand er iets van begrijpt. En deze explosieve mix van onwetendheid en macht zal vroeg of laat in ons gezicht ontploffen.”
— Carl Sagan
Carl Sagan heeft zeker gezien zijn reputatie als gevierd wetenschapper een punt als hij zegt dat wetenschap en technologie ons boven het hoofd groeit. Alles is gespecialiseerd en niemand heeft het overzicht ondanks het feit dat er veel overzichten in de vorm van modellen worden gemaakt. We hebben nog geen overzicht van het geheel. Dat krijgen we ook nooit want we zijn er zelf onderdeel van.
Argument: de onmogelijkheid van een sluitend alomvattend model.
Als we de analogie van het zenuwstelsel weer oppakken zitten we nu met het internet en de socials in de buikfase. Er is nog geen centraal brein. We hebben nuttige en vermakelijke dingen vermengd via algoritmes. Het vermakelijke om traffic te generen en het nuttige om het bestaan te rechtvaardigen. Chatgtp confabuleert, net als wijzelf, door onze werkelijkheid in elkaar te knutselen.
Om te illustreren dat mijn hypothese dat het ‘digitale’ gaat uitgroeien tot ons sociale zenuwstelsel en ons gedrag als uitgangspunt en communicatiemiddel gebruikt zal ik een fragment van de toespraak van Jensen Hyang CEO Nvidio citeren. Jensen Huang hield een toespraak bij de ontvangst van de Professor Stephen Hawking Fellowship Award voor 2025, die hem werd uitgereikt door de familie van Stephen Hawking.
“Wij (Nvidia) hebben een lange weg afgelegd en onze ontdekkingen hebben geleid tot de meest impactvolle technologie van onze tijd, en waarschijnlijk aller tijden: het vermogen om intelligentie te produceren. We hebben de technologie de afgelopen tien jaar ongelooflijk zien evolueren. Het transformeert nu elke toepassing, elk wetenschapsgebied en elke industrie.
Iedereen zal erdoor beïnvloed worden. Elk bedrijf zal het gebruiken. Elk land zal het bouwen. Het zal nu deel uitmaken van de infrastructuur, de intelligentie-infrastructuur. En om dat te realiseren, net als bij energie en internet, zullen we nu overal ter wereld AI-infrastructuur bouwen.
Die observatie, dat inzicht, leidde tot het bedrijf dat u vandaag ziet, het bedrijf dat elk bedrijf, elke sector en elk land helpt om kunstmatige intelligentie te integreren in hun maatschappelijke structuur."
Huang heeft het niet over sociale implicaties. Hij bejubelt de intelligentie-infrastructuur en ziet het transformatieve vermogen als iets positiefs. Gezien de economische aspecten heeft hij ongetwijfeld gelijk maar ieder voordeel heeft een nadeel en dat is volgens mij het effect van de transformatie op sociale analoge interactie. Ondanks dat je overal leest dat AI ons zou moeten helpen en ondersteunen is dit slechts marketing want het verdienmodel staat hier haaks op. In de praktijk zie je dat negatieve effecten worden gebagatelliseerd en als persoonlijke verantwoordelijkheid weggeschreven zoals dat bij iedere commerciële verslaving gaat. Commerciële verslavingen zijn verslavingen waaraan verdient wordt. Met een ‘intelligente infrastructuur’ wordt dit mijn inziens erger. Tegelijkertijd is het een onvermijdelijke stap in de ontwikkeling van ons gemeenschappelijk zenuwstelsel.
Intelligentie bestaat op zichzelf niet. Het is een uitvloeisel van ons gedrag en gedachten waarin wij puzzels oplossen. Wij zijn nieuwsgierig, hongerig, hebzuchtig, ijdel en jaloers. We gebruiken onze intelligentie om doelen te bereiken. Omdat we sociaal zijn kunnen we niet zonder de ander. ‘De omgeving van de mens is de medemens’, zoals Jules Deelder dicht. Internet en de socials groeien hierin als een intelligente infrastructuur die aansluit bij onze nieuwsgierigheid, onze honger en hebzucht, onze ijdelheid en geilheid. We zien dit als zwakte omdat we deze ‘zwakke driften’ beteugelen of exploiteren met onze ‘sterke’ intelligentie en wilskracht. Ervan genieten lijkt het hogere doel.
Sociale media stevenen af op een advertentie-apocalyps. AI-bots overspoelen platforms met nepprofielen, nepinteracties en nepcontent. Adverteerders betalen voor menselijke aandacht, niet voor botimpressies. Het genieten staat onder druk, maar ook het verdienmodel.
Zodra adverteerders beseffen dat meer dan 60 procent van hun advertentiebudget naar niet-bestaande gebruikers gaat, zal het geld verdwijnen en zullen platforms die afhankelijk zijn van advertentie-inkomsten instorten of veranderen. Dat is de positieve hoopvolle insteek. Het is voor de mensen die de ‘touwtjes’ in handen hebben welhaast oncontroleerbaar. Wie manipuleert wie?
Argument: alle controle is een manier van omgaan met en vormgeven van het oncontroleerbare dat gewoon oncontroleerbaar blijft.
Argument: Bubbels worden gecreëerd en opgeblazen uit winstbejag.
Er is niets nieuws onder de zon. De universele thema’s zijn simpel. Wat gebeurt er na onze dood? Wat is de zin van het leven? Dit is het existentiële niveau. Dan het nuttige praktische domein. Wat is uitvoerbaar? Wat is nuttig? Ten slotte de zetel van het genot. Wat is lekker?
Hoe speelt dit alles samen? Wat is de rol van schoonheid? Dat gaat de intelligente infrastructuur dus mede bepalen als ‘infrastructuur’. Slimmer dan wij? Hoe wapen je je daar tegen? Kun je het ook negeren? Wat er ook gebeurt wij worden onderling op een nieuwe manier verbonden en dat gaat ons gedrag en wat we denken veranderen.
Argument: verandering is niet te stoppen.
Is dit goed of slecht? Kan A.I. deze rol goed invullen? Er is namelijk nog iets anders aan de hand. De trainingsdata raken op.
De schaalvergroting van de rekenkracht van A.I. blijft explosief groeien. Volgens insiders zijn er tegen 2030 modellen die 100 keer groter zijn. Het lijken wel atoombommen. Maar de data waarmee ze trainen schaalt niet op dezelfde manier. Modellen raken enorm overgetraind op dezelfde tekst. De prestatiewinsten storten in. De voortgang stokt. Deze datamuur is echt. 2026 is het omslagjaar. Er zijn nieuwe ideeën nodig die dit oplossen en die zijn er nog niet.
Argument: Er zijn cruciale feiten die de optimisten en investeerders negeren.
Dat struikelend vooruit hollen is overigens de weg die de meeste innovaties afleggen van complete onzin naar kansrijk naar revolutionair en met vallen en opstaan naar effectief de revolutionaire beloftes waarmakend evenwel met onomkeerbare destructieve bijverschijnselen. Ieder voordeel heeft een nadeel.
Argument: verandering en vooruitgang kennen vaste patronen waaraan we niet kunnen ontsnappen.
We zijn weer terug bij onze omgang met sociale media. Het is dus zowel een zegen als een vloek. De belangrijkste vragen hierbij zijn volgens mij, wat kunnen we ervan leren en wat hebben we er werkelijk aan?
Op existentieel niveau zal het ons niet helpen. A.I. lost de zingevingsvraag niet op want ze is er immers onderdeel van. De nuttigheidsvraag daarentegen staat centraal in de ontwikkeling van het internet, de sociale media en A.I.. Nuttig voor wie? Dat is de volgende belangrijke vraag. De -Wat is lekker-vraag is de motor van de traffic op het net. Vergelijking met het beloningssysteem van ons lichaam; adrenaline, dopamine en endorfine koppelen hier met ons klikgedrag. Door ermee om te gaan leren we veel over onszelf. Hoe we ons gedragen en hoe we denken?
Doris Tsao, professor neurowetenschappen aan de Universiteit van Californië, Berkeley zegt er het volgende over in een interview.
“De vooruitgang in machine learning heeft ons meer geleerd over de essentie van intelligentie dan alles wat de neurowetenschappen de afgelopen honderd jaar hebben ontdekt."
Tegenwoordig is haar favoriete vraag om mensen te stellen: "Wat is het diepste inzicht dat je hebt gekregen van ChatGPT?" "Mijn eigen antwoord," zei ze, "is dat ik denk dat het het denken radicaal demystificeert."
Argument: We kunnen leren over onszelf in de omgang met sociale media en Artificiële Intelligentie.
Computers zijn als mensen - ze doen alles behalve denken."
John von Neumann.
Opmerking: John von Neumann heeft de Stored-Program Architecture geformaliseerd, de structurele blauwdruk waarmee abstracte algoritmen naast gegevens in het fysieke geheugen konden worden opgeslagen, waardoor statische rekenmachines werden omgezet in universele, herprogrammeerbare computers.
John von Neumann betoogde dat:
• Computers voeren formele procedures uit.
Digitale computers zijn apparaten die berekeningen uitvoeren volgens een vooraf bepaald plan, samengesteld uit elementaire bewerkingen die worden beheerst door strikte logische regels en eindige instructiesets.
• Menselijke cognitie is niet reduceerbaar tot eenvoudige automaten.
Terwijl von Neumann computers en het zenuwstelsel expliciet vergeleek met soorten automaten, benadrukte hij dat er "dieper liggende" verschillen zijn in organisatie-, controle- en coderingsprincipes. In het bijzonder betoogde hij dat de taal van de hersenen niet de taal van de wiskunde is en dat neurale signalering afhankelijk is van statistische eigenschappen in plaats van exacte symbolische notatie. Moderne begrippen van contextafhankelijkheid, belichaming en zelfreferentie kunnen worden opgevat als latere articulaties van deze organisatorische verschillen, in plaats van de eigen terminologie van von Neumann.
• Het brein is niet alleen een digitale computer.
Von Neumann beschreef het zenuwstelsel als prima facie digitaal (voor zover het alles-of-geen pulsen gebruikt), maar hij kwalificeerde dit herhaaldelijk door te beweren dat het representatieve schema fundamenteel statistisch is en gemengde digitaal-analoge transformaties omvat, waardoor het structureel verschilt van standaard digitale computers.
Omdat deze karakterisering nauw aansluit bij von Neumanns gedocumenteerde opvattingen over berekening en het zenuwstelsel, zijn latere parafrasen die dit contrast samenvatten, op grote schaal verspreid. In de loop van de tijd is een dergelijke parafrase - die suggereert dat computers formele bewerkingen uitvoeren terwijl mensen "denken" - herhaaldelijk aan von Neumann toegeschreven en is het geleidelijk verhard tot een vals citaat, ondanks de afwezigheid van een verifieerbare primaire bron.
Wat er gebeurt is dat mensen dieper in hun eigen geest kunnen afdalen en in hun eigen conceptuele krachten, terwijl ze in dialoog zijn met een intelligentie waar ze geen sociale verplichting naar toe voelen. Geen behoefte om te accommoderen, en geen druk om te behagen. Dit is een mogelijkheid met steeds groter wordende implicaties voor ons allemaal.
A.I. is een spiegel…
Wat is, nogmaals, onderwijs? De niet-dwingende herschikking van verlangen.
De vraag of A.I. werkelijk intelligent is en dingen kan begrijpen is nog onbeslist maar resultaten zijn verbluffend. De vraag of A.I. ooit bewustzijn kan krijgen is nog veel te ver en eigenlijk niet te beantwoorden. Hoe dan ook; A.I. zal niet meer verdwijnen.
Misschien zijn er analogieën met het ontsleutelen van ons DNA in de jaren vijftig/zestig van de vorige eeuw. Toen waren de verwachtingen dat we de code van het leven zouden ontdekken. Dat was iets te hoog gegrepen.
