Wie wil betogen dat ons bestaan zinvol is komt een heel eind net zover als degenen die betogen dat ons bestaan zinloos is. Ze komen elkaar wonderlijk genoeg op dezelfde plaats tegen. De plaats waar het betoog niet meer objectief is te bewijzen; het punt waarop de slang zich in de staart bijt. De plek die cirkel redenaties vormt en ieder betoog ontkracht. Dit is de plek waar voor ons gevoel ware edoch onbewijsbare aannames bestaan. De plek van het geloof.
Laten we daar eens even verblijven op de plek waar dingen niet te bewijzen zijn; waar wij slechts kunnen geloven. De plek van het subject los van het object. Het is op deze plek moeilijk te zien wat een goed geloof is. Er zitten vele kanten aan een geloof. Het splitst zich als de takken van een boom. Het is begrijpelijk dat de meeste mensen niet malen om diepzinnigheid en nuance. Ze hebben hun geloof en van daaruit redeneren ze en leven ze. We maken onze eigen wereld en vinden bevestiging of dwingen het af. We zien wat we willen/kunnen zien. Er is volop directe zingeving zoals honger, sex, macht en alle sublimaties en vertakkingen hiertussen. We zijn op deze plek gekomen om een hogere zin te bewijzen of ontkrachten en dat kan niet. We zijn aangekomen aan de rand van ons bewustzijn en de werkelijkheid maar als je je omdraait en op je rug gaat liggen zie je de wonderlijke wereld waar jij op zoek bent naar zin en genot.
Hier valt een hoop zinnige onzin en zinloze zinnigheid te observeren. Tenminste als je eerlijk bent tegenover jezelf. De pijnlijkheden en de heerlijkheden tonen de verbinding. Het verklaren waarom dingen gebeuren is een feestmaal voor duiders en analisten. Het is gebeurd dus dan zal daar een reden voor zijn. Een onbewijsbare aanname; het kan altijd een toevallige samenloop zijn in plaats van een lineaire causaliteit. Achteraf is het makkelijk praten en kunnen we slechts met zekerheid ontkrachten niet bewijzen. Alles wordt vreemder en we praten met elkaar over hoe vreemd het is. Dat is vreemd… Verklaringen brengen hier rust; aah, zo zit dat dus. Geen enkele duider hoor ik zeggen; ‘dit is zo vreemd, ik heb geen idee.’ We zoeken naar verklaringen gast! Maar zijn deze verklaringen wel houdbaar? Dat is een ander verhaal. Dat is wetenschap en geen geloof. Vreemdheid is hier geen kwaliteit. De vreemdheid van de quantummechanica; de werkelijkheid van het allerkleinste kan deze vreemdheid (nog) niet verklaren. En als dat zou kunnen zit daar vermoedelijk weer een nieuwe ‘vreemdheid’ achter.
Alles is te verklaren tot op zekere hoogte; dat zijn onze verhalen die de feiten verbinden. Maar wat moet je met die verklaringen en inzichten? Je weet immers niet zeker of ze kloppen en of je er wat mee kunt. Tot je het probeert en dan nog kan het een toevallige samenloop van onjuistheden zijn die evenwel een effect lijken te hebben. Je hebt ‘iets’ ontdekt wat het niet is.
Nu we toch op de plek zijn waar zin en onzin mengen kunnen we de paradoxen des levens onderscheiden. Schijnbare tegenstellingen met onbeantwoorde vragen. Zijn wij en de wereld door God geschapen of heeft de wereld ons en God geschapen? Volgende vraag blijft hetzelfde; waar komt het scheppende vandaan? Waar komt God of de wereld vandaan? Waren die er altijd? Is er een begin en eind? Alles wat begint eindigt ergens of gaat eeuwig door. We weten niet of het universum pulserend is of dat het een stervende zwaan is richting de eindeloze kilte. Dat weten we dus ook niet van onszelf.
We moeten leren leven met een zekere niet te vermijden onzekerheid. Tegelijkertijd is er een heleboel evidente zingeving in de vorm van behoeftebevrediging. Zo zijn wij gemaakt; als het op de een of andere manier niet lekker is doen we het niet. Doodgaan is bij genoeg lijden een verlossing. Het probleem met objectieve kennis is dat we onszelf ook als object dienen te zien en dat zijn we niet. We zijn een subjectieve op zichzelf reflecterend object. Een quantumstaat die bij meting posities prijsgeeft.
De natuur als samenwerkingspartner qua kennis en kunde in de uitvoering is een andere benadering. De antwoorden die je krijgt zijn niet altijd te begrijpen maar ze zijn werkelijk; je zou dit zingevend pragmatisme kunnen noemen als tegenstelling van rationele ideologische zingeving. Om te vermijden dat dit essay ellenlang wordt om weer te eindigen op hetzelfde punt -waar we nu al zijn- zal ik het hierbij laten en u als zingeving zoekend subject figuurlijk omhelzen puur uit de behoefte van samen zijn.
